Jerebu Semakin Kuat: Apa Yang Rakyat Malaysia Perlu Tahu Tentang Kualiti Udara
Isu jerebu bukan sekadar langit kelabu atau bau asap. Apabila kualiti udara semakin merosot, kesannya boleh dirasai dalam rutin harian, aktiviti luar, perjalanan, kesihatan keluarga dan keselamatan mereka yang bekerja di lapangan.
Kenapa isu jerebu kembali jadi perhatian?
Bila suasana mula kelihatan kabur, langit menjadi kelabu dan bau asap terasa di udara, ramai orang akan mula menyemak bacaan kualiti udara. Ini kerana jerebu bukan sekadar gangguan visual. Ia berkait rapat dengan tahap pencemaran udara yang boleh memberi kesan kepada kesihatan dan aktiviti harian.
Di Malaysia, bacaan Indeks Pencemar Udara atau API/IPU biasanya dirujuk melalui sistem rasmi pemantauan udara seperti APIMS Jabatan Alam Sekitar. Bacaan ini membantu orang ramai memahami tahap kualiti udara semasa sebelum membuat keputusan berkaitan aktiviti luar, perjalanan, sekolah, kerja lapangan atau aktiviti fizikal.
Apa itu jerebu sebenarnya?
Jerebu berlaku apabila partikel halus, asap dan bahan pencemar terapung di udara dalam kuantiti yang tinggi. Ia boleh berpunca daripada pembakaran terbuka, kebakaran hutan atau tanah gambut, asap industri, kenderaan, serta keadaan cuaca yang menyebabkan pencemaran udara terkumpul lebih lama.
Sebab itu jerebu berbeza daripada kabus biasa. Kabus lebih berkait dengan wap air dan kelembapan, manakala jerebu pula melibatkan pencemaran udara yang boleh menjejaskan sistem pernafasan, mata, tekak dan tahap keselesaan badan.
Kesan jerebu kepada kesihatan
Kesan jerebu boleh berbeza mengikut tahap pencemaran, tempoh pendedahan dan keadaan kesihatan seseorang. Ada orang hanya rasa sedikit pedih mata atau tekak kering, tetapi bagi individu yang lebih sensitif, gejala boleh menjadi lebih serius.
- Mata pedih, merah atau berair.
- Tekak kering, batuk atau hidung tidak selesa.
- Sakit kepala, cepat letih atau rasa tidak bermaya.
- Sesak nafas atau nafas berbunyi bagi mereka yang sensitif.
- Keadaan asma, masalah paru-paru atau penyakit jantung boleh menjadi lebih teruk.
Jika gejala semakin teruk, jangan tunggu terlalu lama. Dapatkan nasihat doktor atau rawatan di fasiliti kesihatan berhampiran.
Siapa yang lebih berisiko semasa jerebu?
Semua orang boleh terkesan semasa jerebu, tetapi beberapa kumpulan biasanya lebih mudah mengalami gejala kerana keadaan badan atau tempoh pendedahan yang lebih tinggi.
Kanak-kanak
Sistem pernafasan mereka masih berkembang dan mereka lebih mudah terkesan dengan udara tidak sihat.
Warga emas
Golongan ini lebih berisiko terutama jika mempunyai masalah kesihatan sedia ada.
Pesakit asma / paru-paru
Jerebu boleh mencetuskan gejala seperti batuk, semput atau kesukaran bernafas.
Pekerja luar
Mereka yang bekerja lama di luar lebih terdedah kepada udara tercemar sepanjang hari.
Langkah berjaga-jaga apabila jerebu meningkat
Bila keadaan udara semakin tidak sihat, beberapa langkah mudah boleh membantu mengurangkan risiko pendedahan kepada jerebu.
-
Semak bacaan IPU/API semasa.
Rujuk sumber rasmi seperti APIMS Jabatan Alam Sekitar untuk mengetahui keadaan kualiti udara di kawasan anda. -
Kurangkan aktiviti luar.
Tangguhkan aktiviti riadah, sukan luar atau kerja luar yang tidak mendesak jika bacaan udara berada pada tahap tidak sihat. -
Gunakan pelitup muka yang sesuai jika perlu keluar.
Bagi keadaan berjerebu, pelitup muka yang lebih sesuai untuk menapis partikel halus adalah lebih membantu berbanding pelitup muka biasa. -
Banyakkan minum air.
Udara berjerebu boleh menyebabkan tekak dan hidung rasa kering. Pastikan badan kekal cukup air. -
Kurangkan kemasukan udara luar.
Tutup tingkap apabila keadaan udara tidak baik, terutama di rumah, pejabat atau ruang tertutup yang digunakan lama. -
Dapatkan rawatan jika gejala semakin teruk.
Jika mengalami sesak nafas, sakit dada, batuk berpanjangan atau mata semakin teruk, dapatkan pemeriksaan perubatan.
Kesan jerebu kepada aktiviti luar dan kerja harian
Jerebu bukan hanya memberi kesan kepada kesihatan individu. Ia juga boleh mengganggu aktiviti harian seperti perjalanan, kerja luar, penghantaran barang, penyelenggaraan kawasan, aktiviti sekolah, sukan dan operasi tapak.
Bagi mereka yang perlu bekerja di luar, keadaan berjerebu boleh menyebabkan jarak penglihatan berkurang, badan cepat letih dan risiko kesihatan meningkat. Sebab itu perancangan kerja, pemantauan keadaan udara dan rehat yang mencukupi sangat penting apabila jerebu berterusan.
Jangan tunggu sampai badan mula beri amaran
Ramai orang hanya mula ambil serius bila sudah batuk, mata pedih atau rasa semput. Sebenarnya, langkah pencegahan lebih baik dibuat awal, terutama apabila kawasan anda mula menunjukkan tanda-tanda jerebu seperti langit kelabu, bau asap, jarak penglihatan rendah atau bacaan udara meningkat.
Perkara asas seperti menyemak bacaan udara, mengurangkan aktiviti luar dan memberi perhatian kepada kumpulan berisiko boleh membantu mengelakkan masalah kesihatan yang lebih serius.
Soalan Lazim Tentang Jerebu
Apa beza jerebu dengan kabus biasa?
Kabus biasanya berkait dengan wap air dan kelembapan. Jerebu pula melibatkan partikel halus, asap dan pencemaran udara yang boleh memberi kesan kepada kesihatan.
Kenapa jerebu boleh menyebabkan batuk dan sakit tekak?
Partikel halus dalam udara berjerebu boleh mengganggu saluran pernafasan. Ini boleh menyebabkan tekak kering, batuk, hidung tidak selesa atau sesak nafas bagi individu tertentu.
Siapa yang paling perlu berjaga-jaga semasa jerebu?
Kanak-kanak, warga emas, ibu mengandung, pesakit asma, individu yang mempunyai masalah paru-paru atau jantung, serta mereka yang bekerja lama di luar perlu lebih berhati-hati.
Apa perlu dibuat jika bacaan udara tidak sihat?
Kurangkan aktiviti luar, tutup tingkap jika perlu, gunakan pelitup muka yang sesuai apabila berada di luar, minum air secukupnya dan dapatkan rawatan jika mengalami gejala yang semakin teruk.
Di mana boleh semak bacaan kualiti udara?
Orang ramai boleh merujuk bacaan rasmi melalui sistem APIMS Jabatan Alam Sekitar atau hebahan rasmi pihak berkuasa berkaitan.
Penutup
Jerebu mungkin nampak seperti isu biasa, tetapi kesannya boleh menjadi serius jika kita terlalu lama terdedah kepada udara tidak sihat. Sama ada di rumah, di jalan raya, di sekolah, di pejabat atau di kawasan kerja luar, keadaan udara perlu diberi perhatian.
Ambil langkah berjaga-jaga lebih awal. Semak bacaan kualiti udara, lindungi keluarga dan kurangkan pendedahan luar apabila keadaan tidak mengizinkan. Dalam keadaan udara yang tidak menentu, tindakan kecil boleh membantu menjaga kesihatan dan keselamatan harian.
Nota: Artikel ini disediakan untuk tujuan kesedaran umum sahaja. Untuk nasihat rasmi berkaitan kesihatan dan kualiti udara, sila rujuk Kementerian Kesihatan Malaysia, Jabatan Alam Sekitar dan pihak berkuasa berkaitan. Jika mengalami gejala serius, dapatkan rawatan perubatan dengan segera.